راهی میان چپ و راست؛ صراط مستقیم در همراهی با امام
خلاصه مقاله
متن مقاله
گاهی انسان در میان انبوه آراء و مکاتب فکری رایج امروزی، راه خود را گم می کند؛ جهت گیری هایی که هیچ گاه انسان را به مسیر خدا نمی رساند. در بیان اهل بیت علیهم السلام تنها مسیری که ارزش پیمودن دارد و اعتبارش از جانب خداوند متعال تضمین شده است، صراط مستقیم نام دارد که اگر بخواهیم ساده آن را تعریف کنیم، می گوییم:
تنظیم کردن قطب نمای زندگی با امام زمان علیه السلام انسان را در اعتدال و میانه روی قرار می دهد.
غدیر؛ فراخوانی برای بازگشت به مسیر
در روز غدیر، افرادی از کاروان پیامبر خدا صلیاللهعلیهوآله جلوتر افتادند و گروهی نیز عقب تر ماندند. این اتفاق باعث شد تا حضرت دستور همراهی با خود را صادر کنند. کمی درنگ فرمودند تا آنان که جلوتر بودند، باز گردند و آنانی که عقب مانده بودند، خود را برسانند. گویی از همان آغاز، دین میخواست به ما یاد بدهد که حقیقت، همان راه میانهای است که با امام معنا میشود؛ نه در شتابِ جلو رفتن و نه در جا ماندن.
در طول تاریخ اسلام، همیشه گروههایی بودهاند که یا به افراط رفتهاند یا به تفریط. هر روز در نماز خود، «إهدنا الصراط المستقیم» میخواندند، اما صراط را گم کرده بودند؛ زیرا امام زمان خویش را نشناختند و به جای حجت الهی، دل به کسانی سپردند که آنان را از مسیر نجات دور کردند.
در زیارت جامعه کبیره میخوانیم:
أنتُمُ الصِّراطُ الأقوَمُ... من أتَاکُم نَجَا... و ضَلَّ مَن فَارَقَکُم وَ فَازَ مَن تَمَسَّکَ بِکُم... مَن إلتَجَأَ اِلَیکُم فَالجَنَّةُ مَأوَاهُ وَ مَن خَالَفَکُم فَالنَّارُ مَثوَاهُ
«شما اهلبیت، صراط استوار خدایید، هرکه به سوی شما آمد، نجات یافت، و هرکه از شما فاصله گرفت، گمراه شد و هرکه به دامن شما چنگ زد، خوشبخت شد، هرکه به شما پناه آورد، جایگاهش بهشت است و هرکه سر ناسازگاری با شما داشت، سرانجامی جز آتش ندارد.»
عبارات زیارت جامعه کبیره می توانند نقشه راه برای کسانی باشند که به دنبال میانه روی و اعتدال حقیقیاند.
اعتدال؛ نشانه همراهی با امام
اعتدال در نگاه دین، تنها یک توصیه اخلاقی یا سیاسی نیست؛ نشانه همراهی با امام هر زمان است. اگر دل انسان به حجت زنده خدا گره خورده باشد، میفهمد که در مسیر درست حرکت میکند و از انحراف به چپ و راست در امان مانده است.
چه خوب است که در طول روز و شب این عبارت را زمزمه کنیم:
فَمَعَکُم مَعَکُم لَا مَعَ غَیرِکُم
«با شما هستیم، نه با غیر شما»
مؤمنِ منتظر، انسانی میانهروست. امیرالمومنین علیهالسلام در خطبه همّام در معرفی متقین فرمودند:
وَ مَلْبَسُهُمُ الإقتِصَادُ
«متقین، لباس میانهروی بر تن دارند»
اقتصاد در زبان عربی یعنی اعتدال و میانهروی؛ و اگر امروزه به دانش امور کلان مالی، اقتصاد می گویند، بخاطر دوری از شتابزدگی و کوتاهی در امور مالی کلان است. اما اقتصاد فقط به امور مالی اختصاص ندارد بلکه انسان باید در همه ابعاد زندگی، بر صراط مستقیم گام بردارد. هر انحرافی به چپ یا راست، نشانه گمکردن مسیر است. جلو افتادنِ افراطگونه یا عقب ماندنِ سهلانگارانه، هر دو دوری از حقیقتاند. مؤمن، همانجایی حرکت میکند که دین برایش تعیین کرده است.
امام سجاد علیهالسلام در صحیفه سجادیه به ما آموختهاند که از خدا چنین بخواهیم:
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ مَتِّعْنِي بِالاقْتِصَاد
«مرا از نعمت اعتدال و میانهروی بهرهمند کن»
این دعا، درخواستِ ماندن در جادهای است که از افراط و تفریط دور است.
پرهیز از چپ و راست در زمان غیبت
در زمان امیرالمومنین علیهالسلام، و در فتنه مرگ عثمان، حضرت هشدار دادند که جامعه دچار غربال و آشفتگی خواهد شد:
وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَتُخَلْخَلُنَّ خَلْخَلَةً وَ لَتُبَلْبَلُنَّ بَلْبَلَةً، وَ لَتُغَرْبَلُنَّ غَرْبَلَةً، وَ لَتُسَاطُنَّ سَوْطَةَ الْقِدْرِ حَتَّى يَعُودَ أَسْفَلُكُمْ أَعْلَاكُمْ، وَ لَقَدْ عُدْتُمْ كَهَيْئَتِكُمْ يَوْمَ بُعِثَ فِيكُمْ نَبِيُّكُمْ
«قسم به خدایی که جانم در دست اوست، آنچنان به فتنه و امتحانی آزمایش می شوید و آنچنان در غربال می افتید و زیر و رو می شوید و به قهقرا می روید و به عصر جاهلیت باز می گردید»
سپس برای کسانی که می خواهند از این فتنه ها به سلامت عبور کنند، فرمودند:
الْيَمِينُ وَ الشِّمَالُ مَضَلَّةٌ وَ الطَّرِيقُ الْوُسْطَى هِيَ الْجَادَّةُ عَلَيْهَا يَأْتِي الْكِتَابُ وَ آثَارُ النُّبُوَّة
«چپ و راست، مسیر گمراهی است و راه میانه، همان جادهای است صحیح است که کتاب خدا و آثار نبوت بر آن دلالت دارد»
امروز، در عصر غیبت، وظیفه ما تفاوت خاصی با گذشته ندارد؛ همان اطاعت از سخنان اهلبیت و همان احتیاط در برابر انحرافها، البته همراه با حساسیتی بیشتر. هرجا کلامی موثق از آنان به ما رسید، باید گردن بنهیم. هرجا علمی از آنان جاری شد، باید آن را معیار قرار دهیم و از پیشافتادنهای بیپایه یا عقبماندنهای دنیاگرایانه پرهیز کنیم.
نه جلو زدن از مسیر اهلبیت، راه نجات است و نه عقب افتادن و فراموشی حجت خدا. میانه، همان همراهی آگاهانه با امام است.
در سبک زندگی مهدوی، مؤمن باور دارد که کاملترین معرفت و درستترین راه، نزد امام زمان علیهالسلام است. تا روز ظهور، ما مأمور به تمسک و پیروی و مراجعه به عالمان راستین و راویان حدیث هستیم؛ و آن روز که دست عنایت امام زمان بر سر بندگان خدا نهاده شود، حقیقت دانش و معنا برای همگان آشکار خواهد شد و عقل های مردمان به کمال خواهد رسید.
اعتدال، در حقیقت، ایستادن در همین مسیر است: نه جلوتر از امام و نه عقبتر از او؛ بلکه با او و در کنار او.
نظرات کاربران
هیچ دیدگاهی ثبت نشده است!
اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت میکند