ملاک های رفاقت و انتخاب دوست در سبک زندگی مهدوی
خلاصه مقاله
متن مقاله
دوستی و رفاقت در دین اسلام موضوعی بسیار دقیق و ظریف است؛ همانقدر که میتواند انسان را به اوج معنویت و «اعلی علیین» برساند، میتواند او را به سقوط و «اسفل السافلین» بکشاند. رفیق، یا بال پرواز انسان است یا عامل زمینگیر شدن او. شایسته است که نگاهی به اطراف خود بیندازیم و دوستی های خود را با ملاک های صحیح رفاقت بسنجیم.
قرآن کریم درباره سرنوشت دوستیها در قیامت میفرماید:
الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِين
دوستان صمیمی در آن روز، دشمن یکدیگرند؛ مگر پرهیزگاران.
«اخلّاء» جمع «خلیل» به معنای دوست صمیمی است؛ همان واژهای که برای حضرت ابراهیم علیهالسلام به کار رفته و او را «خلیلالله» نامیدهاند. در برخی روایات آمده است که مراد از «متّقین» در این آیه، شیعیان اهلبیت علیهمالسلاماند؛ کسانی که دوستیشان در دنیا بر محور خدا شکل گرفته و در قیامت نیز ادامه مییابد.
دوستیای زیبا و ماندگار است که برای هدفی والا شکل گرفته باشد؛ و چه هدفی برتر از بندگی خدا؟
ایمان؛ اولین ملاک رفاقت
در تاریخ آمده است که در زمان فرعون، هفتاد نفر از قوم او که خداپرست بودند، از اطاعت فرعون خارج شدند و به حضرت موسی ایمان آوردند.
اینگونه رفاقتها ارزشمند است؛ رفاقتی که انسان را به سمت دین و حقیقت دعوت کند، نه اینکه انسان به خاطر دوستش از خدا و دین فاصله بگیرد.
عمر رفاقتهای دنیایی چقدر است؟
ده سال؟
بیست سال؟
حتی هفتاد سال؟
سرانجام روزی میرسد که انسان به لقاء پروردگار میرود و دیگر آن رفیق دنیایی نمیتواند همراهش باشد. اما خدا هست. امام هست. پس کدام دوست بهتر از خدا و حجت اوست؟
وقتی آن هفتاد نفر از عبادت فرعون سر باز زدند، به آن ها، رافضی گغته شد. گفته شده محبت رافضیان به حضرت موسی و هارون، به مراتب بالاتر از محبت سایر مردمان هم عصر آن دو بزرگوار بود! این افراد به معنای واقعی کلمه، عاشق و پاکباخته پیامبر خدا بودند.
دوستی با امام زمان (عج)
در باور شیعه، هیچ دوستی دلسوزتر از امام زمان علیهالسلام نیست؛ کسی که در روایات فرمودهاند: ما از یاد شیعیان خود غافل نمیشویم و همواره حال آنان را رعایت میکنیم.
کدام رفیق است که هر لحظه به فکر انسان باشد؟
از این رو، نخستین دوست حقیقی ما امام زمان علیهالسلام است. هر رفاقتی که رابطه ما را با حضرت تضعیف کند، باید در آن تجدیدنظر کرد.
به مجلسی که در آن ذکر نام مهدی نیست
مباد جای نشستن؛ فرار باید کرد (شعر)
اما در مرحله بعد، دوست واقعی انسان منتظر کسی است که سبک زندگیاش «امامزمانی» باشد؛ کسی که ما را به یاد خدا و حجت او بیندازد و گاه و بیگاه مسیرمان را اصلاح کند.
ملاک های انتخاب دوست در روایات
محبت و دوستی میان مؤمنان از مهمترین موضوعاتی است که اهلبیت علیهمالسلام بر آن تأکید داشتهاند. در منابع حدیثی شیعه، بهویژه در آثار شیخ صدوق مانند «فضائل الشیعه»، «صفات الشیعه» و «مصادقة الاخوان»، معیارهای مهمی برای رفاقت بیان شده است.
از این منابع میتوان چند شاخص مهم برای انتخاب دوست استخراج کرد:
- پرهیز از همنشینی با اهل معصیت: مُجَالَسَةُ الأشرارِ تُورِثُ سُوءَ الظَّنِّ بالأخیار. همنشینی با بدان، بدگمانی به خوبان را در پی دارد.
- دوستی با اهل عبادت و تقوا: شِيعَتُنَا أَهْلُ الْوَرَعِ و الاجتهاد، شیعیان ما اهل ورع و کوشش هستن
- محوریت تولی و تبری: حب و بغض یک مسلمان بر اساس محبت خدا باشد؛ در روایت آمده: هلِ الدینُ الا الحبُّ و البغضُ؟ آیا دین چیزی است جز حب و بغض؟
- توجه به نیازمندان و دستگیری از آنها
فردی خدمت امام صادق علیه السلام می رسد و امام در آن مکالمه از احوال شیعیان سوال می پرسند و پس از آن که فرد، تمجید و تملق بسیاری می کند، حضرت یک سوال کلیدی از او می پرسند:
آیا شیعیان ثروتمند، با فقرای شیعه به خوبی تعامل می کنند؟
آن فرد با حالتی آکنده از تعجب می گوید:
من این ویژگی یعنی دستگیری از فقرا را در بین جامعه پر رنگ نمی بینم!
امام می فرمایند: پس چطور این افراد، به خود شیعه می گویند؟!
چگونه رفاقت را حفظ کنیم؟
در کتاب «مصادقة الاخوان» توصیههایی برای حفظ رفاقت مؤمنانه آمده است، از جمله:
- یاد اهلبیت و معارف دینی را در جمعها زنده نگه داریم
- در مشکلات مالی و سختیها به یکدیگر کمک کنیم
- در خفا عیوب هم را تذکر دهیم
- به دیدار و اطعام یکدیگر برویم
- در برآوردن نیازهای هم تلاش کنیم
- با لبخند، گذشت و خوشخلقی رابطه را تقویت کنیم
این ها بخشی از ملاک ها و معیارهایی است که برای تحقق سبک زندگی مهدوی در رفاقت ها و دوستی ها، باید مورد توجه قرار بگیرد.
تأثیر دوستان بر مسیر معنوی
روانشناسان امروز میگویند افکار و سبک زندگی هر فرد، بازتاب پنج دوست صمیمی اوست. این سخن، با تعالیم دینی همخوانی دارد. دوست میتواند انسان را به سمت خدا نزدیک کند یا از او دور سازد.
بنابراین، لازم است دایره دوستی خود را آگاهانه انتخاب کنیم؛
با اهل ایمان و معنویت رفاقت کنیم،
دوستان غافل را با مهربانی آگاه سازیم،
و اگر رفاقتی مانع رشد معنوی ماست، با حفظ احترام فاصله بگیریم.
گاهی برخی میگویند همه دوستانشان مذهبیاند، اما هنوز احساس قرب و مراقبه ندارند. یکی از علتها میتواند دلبستگیهای غیرضروری باشد؛ وابستگی افراطی به سرگرمیها، بازیها یا فضای مجازی که قلب را مشغول میکند و توجه را کمرنگ میسازد. تفریح در جای خود لازم است، اما وابستگی، مانع رشد است.
پرسش و تأمل
محبت میان اهل ایمان چقدر میتواند ما را به خدا و امام زمان نزدیک کند؟
آیا دوستان ما ما را به یاد خدا میاندازند یا از او غافل میکنند؟
ما چگونه میتوانیم هم دوستان خود را رشد دهیم و هم خودمان رشد کنیم؟
تجربه شما چیست؟
چگونه از رفاقتهایی که شما را از مسیر معنوی دور میکرد فاصله گرفتید؟
یا چگونه دوستان خود را به مسیر معنوی دعوت کردید؟
و چه راهی برای کمکردن وابستگیهای غیرضروری در زندگی یافتهاید؟
اینها پرسشهایی است که پاسخ به آنها میتواند کیفیت دوستیهای ما و مسیر معنویمان را دگرگون کند.
نظرات کاربران
هیچ دیدگاهی ثبت نشده است!
اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت میکند