سخاوت و گشاده دستی در جامعه منتظر

سخاوت و نداشتن دلبستگی نسبت به اموال یکی از شاخصه های جامعه ایمانی است؛ صفتی که نه‌تنها یک فضیلت اخلاقی، بلکه نشانه‌ای از بلوغ ایمانی و همدلی حقیقی میان مؤمنان است. در روایات آمده است که هنگامی که حکومت حضرت ولی‌عصر عجل‌الله‌تعالی‌فرجه برقرار شود، کینه‌ها از دل‌ها می‌رود و چنان برادری و محبت میان مؤمنان شکل می‌گیرد که اگر کسی نیازمند باشد، با آرامش دست در جیب برادر مؤمنش می‌برد و او نه‌تنها مانع نمی‌شود، بلکه با رضایت دل، نیاز او را برطرف می‌کند. این تصویر، اوج اعتماد، همدلی و سخاوت را نشان می‌دهد؛ جایی که بخل و خساست جایی برای حضور ندارند.

ریشه سخاوت و بخل کجاست؟

بخل از ترس فقر و کمبود سرچشمه می‌گیرد. کسی که از فردای مالی خود هراس دارد، حتی اگر ثروت زیادی داشته باشد، ذهنی فقیر خواهد داشت؛ ذهنی که باور کرده اگر چیزی از مالش کم شود، دچار بدبختی می‌شود. چنین نگرشی گاهی به جایی می‌رسد که فرد حتی از پرداخت واجبات مالی مانند خمس و زکات هم خودداری می‌کند. درحالی‌که فرهنگ دینی ما یادآوری می‌کند: کسی که به خداوندِ رزاق و حکیم ایمان دارد، می‌داند که در سخت‌ترین مسیرها نیز تنها رها نمی‌شود.

وقتی باور کنیم که خداوند روزی‌رسان است و بندگانش را بی‌پناه نمی‌گذارد، سخاوت برایمان دشوار نخواهد بود. کسی که یقین دارد رزقش در دست خداست، چرا باید از کمک به برادر یا خواهر مؤمن خود دریغ کند؟ چرا از نیاز امروز خود صرف نظر نکند تا گره‌ای از زندگی مومنی دیگر باز شود؟

کسی که خدای خودش را غنی و رزاق می داند، یقین دارد که هیچگاه او را رها نکرده و محتاج دیگران نخواهد کرد! کسی که باور دارد تمام هستی در کف عنایت امام زمان است و رزق و روزیش را امام عصر ارواحنا فداه می دهد، هیچ موقع ورشکسته نمی شود!

دست بردن در جیب مومن در زمان ظهور

در روایتی، امام باقر علیه‌السلام برای سنجش عمق تشیع، از یاران خود پرسیدند:

آیا شما با هم مواسات می کنید؟ [مواسات یعنی فداکاری تا حدی که به صفر برسی و از نیاز خودت بزنی و به دیگری اعطا کنی!]

آن فرد عرض کرد: بله مولای من؛ مواسات می کنیم.

بعد امام فرمودند:

يَدخُلُ أحدُكُم يدَهُ في‏ كِيسِ‏ أخيهِ‏ فَيَأخُذُ حاجَتَهُ إذا احتَاجَ إليهِ؟

یعنی بدین گونه که برادر دینیش دست در جیب او کند تا حاجتش تامین شود[ و دیگر برادرش مانع او از این کار نشود؟]

آن فرد عرض کرد: نه تا این حد؛ مولای من!

سپس امام باقر فرمودند:

لو فَعَلتُم مَا احتَجتُم

یعنی اگر به این حد از ایثار برسید، دیگر شما هیچ موقع فقیر و نیازمند نخواهید شد!

این نگاه، نشان می‌دهد که راز بی‌نیازی حقیقی در همدلی و اجتماع قلوب است، نه صرفاً در انباشت ثروت.

امروز هم بسیاری به دنبال «راز ثروتمندی» و «کلید خلق ثروت» هستند، درحالی‌که بخش بزرگی از این آموزه‌ها ریشه در همان تعالیم اهل‌بیت علیهم‌السلام دارد؛ با این تفاوت که گاه در قالب‌های جدید و تجاری عرضه می‌شود. اگر جامعه‌ای به توصیه‌های اصیل دینی درباره انفاق، مواسات و اعتماد به رزاقیت الهی عمل کند، نه‌تنها از نظر اقتصادی، بلکه از نظر عزت نفس و آرامش قلبی نیز بی‌نیاز می‌شود.

چگونه بخل را از دل خود دور کنیم؟

زندگی دنیا فراز و فرود دارد؛ روزی دست ما پر است و روزی گرفتار می‌شویم. اما وقتی بدانیم در دل یک خانواده همدل و مهربان زندگی می‌کنیم که در زمان نیاز دست یکدیگر را می‌گیرند، احساس امنیت و عزت پیدا می‌کنیم.

در روایات درباره حق مسلمان بر مسلمان که:

أن لا يَشبَعَ و يَجُوعَ أخوه و لا يَروِي و يَعطَشَ أخوه و لا يَكتَسِي وَ يَعرَى أخوه فما أعظم حقّ المسلم على أخيه المسلم‏

به این معنا که خود از غذا سیر نباشد درحالی‌که برادرش گرسنه است، یا خود سیراب باشد و او تشنه بماند، یا لباس داشته باشد و دیگری بی‌لباس. پس چقدر حق مسلمان بر مسلمان بزرگ است!

طرح حمایتی شمیم ماندگار

در نگاه طرح شمیم ماندگار، جامعه ایمانی باید همچون یک پیکر واحد عمل کند. یکی از برکات شکل‌گیری خانواده شمیم این است که اعضایش بتوانند با عزت زندگی کنند؛ در روزهای سخت آبرویشان حفظ شود و نیازهای اولیه‌شان تأمین گردد. جوانی که می‌خواهد ازدواج کند یا خانواده‌ای که می‌خواهد فرزنددار شود، اگر بداند پشتوانه‌ای از همدلی و حمایت دارد، با آرامش بیشتری قدم برمی‌دارد.

در این گام از سبک زندگی مهدوی درمی‌یابیم که مؤمنِ منتظر باید اهل سخاوت باشد. این صفت با تقویت ایمان به خدا و توجه قلبی به امام زمان علیه‌السلام رشد می‌کند و با تمرین مواسات در جامعه جان می‌گیرد. اگر این روحیه در میان مؤمنان تقویت شود، عزت نفس‌ها بالا می‌رود و خانواده‌ای شکل می‌گیرد که در آن، تأمین نیاز دیگران بر نیاز شخصی ترجیح داده می‌شود؛ خانواده‌ای که طعم واقعی برادری و محبت را می‌چشد و جامعه شیعه در جهت رضایت حجت خدا حرکت می‌کند.